Tovic Salvador

Ano ang dahilan ng kanser sa atay at paano ito maiiwasan?

Article (news)

ABS-CBN News Digital Intern

<div><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib" style="width:960px;display:block" width="960"><span class="fr-img-wrap"><img src="https://od2-image-api.abs-cbn.com/prod/editorImage/1771115495539europeana-4rPB78U45MA-unsplash.jpg" style="width:960px" class="fr-fic fr-dib" width="960"/><span class="fr-inner" style="text-align:left"><em>Courtesy: Unsplash, europeana </em></span></span></span></div><p>MAYNILA — Sa patuloy na banta ng mga sakit sa atay, idineklara sa ilalim ng Republic Act No. 10526 na ang buwan ng Enero ay “Liver Cancer and Viral Hepatitis Awareness and Prevention Month”, bilang pagbibigay-kamalayan sa mga Pilipino. </p><p>Sa isang panayam sa “Klinika 630” ng DZMM Teleradyo noong Pebrero 11, ipinaliwanag ni Dr. Denis Ngo ang mga sanhi, sintomas, at hakbang sa pag-iwas at maagang pagtukoy sa liver cancer. </p><p>Batay sa advisory ng Department of Health (DOH), liver cancer ang pangatlo sa pinakakaraniwang uri ng kanser sa mga Pilipino. Ito ay nagsisimula kapag ang malignant na selula ay namuo sa tissue ng atay (liver) na puwedeng makaapekto sa gampanin nito gaya ng paglilinis ng dugo at paggawa ng apdo (bile) na mahalaga sa pagtunaw ng taba sa katawan. Resulta ito ng pagbabago ng DNA ng selula sa atay na nagiging sanhi ng pagtubo ng tumor. </p><div><a href="https://www.abs-cbn.com/news/health-science/2025/7/28/liver-cancer-to-double-worldwide-most-of-it-preventable-study-0712">Liver cancer to double worldwide, most of it preventable: study</a></div><div><br/></div><div><strong>Sanhi ng Liver Cancer</strong></div><p>Isa sa mga pangunahing sanhi ng liver cancer ay ang chronic active hepatitis B (Hep B+).</p><p>Ito ay dulot ng Hepatitis B virus na nananatili sa katawan nang mahigit anim na buwan habang aktibong nilalabanan ng immune system ang sakit, na nagbubunga ng pamamaga at pagkasira sa atay.</p><p>Naipapasa ito sa pamamagitan ng blood transmission, vertical transmission, paggamit ng kontaminadong droga o karayom, o pakikipagtalik. </p><p>Dagdag pa sa maaaring magdulot ng liver cancer ay ang liver cirrhosis, ang unti-unting pagpalya ng atay. Kadalasan ay walang mapapansing sintomas sa early stages nito, subalit nakukuha ito sa labis na pag-inom ng alak, paggamit ng gamot, hepatitis, o pagkakaroon ng fatty liver. Nilinaw ni Doc Denis na hindi dapat ituring na “death sentence” ang liver cirrhosis dahil hindi ito agad nangangahulugang kanser. </p><p>Ang cirrhosis ay ang pagpalya ng atay, habang ang kanser ay ang abnormal na pagtubo ng tumor.</p><div><br/></div><div><strong>Uri ng Liver Cancer</strong></div><p>May dalawang pangunahing uri ng liver cancer: Hepatocellular Carcinoma (HCC) at Cholangiocarcinoma. Ang HCC o hepatoma, ang pinakakaraniwang uri ng liver cancer, ay kung saan mismong mga selula sa atay ang nagiging kanseroso. Kadalasan, ito ay tumutubo sa mga taong may chronic liver disease o cirrhosis. Nagbubunga ito ng mas maraming selula sa atay na kalaunang magreresulta sa tumor.</p><p>Samantala, ang cholangiocarcinoma o mas kilala ring bile duct cancer ay nagsisimula sa daluyan ng apdo na tinatawag na bile ducts; maaaring nasa loob ng atay (intrahepatic) o labas (extrahepatic).</p><p>Ang mga daluyang ito ay importanteng bahagi ng sistemang panunaw dahil sila ang nagdadala ng apdo mula sa atay at apdo (gallbladder) patungo sa maliliit na bituka. Ayon sa Mayo Clinic, ito ay kadalasang nakukuha ng mga taong may edad 50 pataas.</p><div><br/></div><div><strong>Sintomas at Paraan ng Pagtukoy</strong></div><p>Kabilang sa mga karaniwang sintomas ng liver cancer ay:</p><div><br/></div><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px"><li dir="ltr" style="list-style-type:disc;color:#000000;background-color:transparent;text-decoration:none;vertical-align:baseline;white-space:pre"><p>Kawalan ng gana kumain;</p></li><li dir="ltr" style="list-style-type:disc;color:#000000;background-color:transparent;text-decoration:none;vertical-align:baseline;white-space:pre"><p>Paninilaw ng balat at mata; </p></li><li dir="ltr" style="list-style-type:disc;color:#000000;background-color:transparent;text-decoration:none;vertical-align:baseline;white-space:pre"><p>Pananakit sa kanang itaas na bahagi ng tiyan; </p></li><li dir="ltr" style="list-style-type:disc;color:#000000;background-color:transparent;text-decoration:none;vertical-align:baseline;white-space:pre"><p>Pamamaga ng paa; at</p></li><li dir="ltr" style="list-style-type:disc;color:#000000;background-color:transparent;text-decoration:none;vertical-align:baseline;white-space:pre"><p>Ascites (paglaki ng tiyan). </p></li></ul><div><br/></div><p>Puwede itong makita sa pamamagitan ng regular na check-ups sa doktor, blood tests, at pagsusuri ng tumor marker tulad ng Alpha-fetoprotein (AFP).</p><div><a href="https://www.abs-cbn.com/news/health-science/2025/4/13/merging-community-engagement-with-liver-disease-awareness-in-the-philippines-1738">Merging community engagement with liver disease awareness in the Philippines</a></div><div><br/></div><div><strong>Paraan ng Gamutan</strong></div><p>Posibleng maagapan ang liver cancer sa tulong ng pagpapaturok ng Hepatitis B vaccine, pag-iwas sa pag-inom ng alak, pagkain ng masustansyang pagkain, at regular na pagpapasuri sa doktor.</p><p>At kung ito’y matukoy, may paraan ng gamutan tulad ng operasyon, radiofrequency ablation, at liver transplant.</p><p>Sa buwan ng kamalayan laban sa mga sakit sa atay, mainam na may malasakit sa sariling kalusugan dahil ang kaalaman ang iyong sandata.</p>

<p>Batay sa advisory ng Department of Health (DOH), liver cancer ang pangatlo sa pinakakaraniwang uri ng kanser sa mga Pilipino.</p>

Batay sa advisory ng Department of Health (DOH), liver cancer ang pangatlo sa pinakakaraniwang uri ng kanser sa mga Pilipino.

Ano ang dahilan ng kanser sa atay at paano ito maiiwasan?

News

Entertainment

Lifestyle

Sports

Metro.Style

More

Sudoku

Word of the Day

Lotto

Horoscope

Health & Science

Ano ang dahilan ng kanser sa atay at paano ito maiiwasan?

ABS-CBN News Digital Intern,

Cher Kelsey Ramos

Published February 15, 2026 08:51 AM PHT

Read More:

Liver disease

Health

Liver

ABS-CBN is the leading media and entertainment company in the Philippines, offering quality content across TV, radio, digital, and film. Committed to public service and promoting Filipino values, ABS-CBN continues to inspire and connect audiences worldwide.

Corporate

Investors

Governance

International Distribution

Corporate

Governance

Investors

International Distribution

NPC Seal of Registration

Privacy Policy

AI Policy

Terms of Service

Advertise with Us

© 2026 ABS-CBN Corporation. All Rights Reserved.

NPC Seal of Registration

Privacy Policy

Terms of Service

AI Policy

Advertise with Us

© 2026 ABS-CBN Corporation. All Rights Reserved.

NPC Seal of Registration

Privacy Policy

Terms of Service

AI Policy

Advertise with Us

© 2026 ABS-CBN Corporation. All Rights Reserved.